Page 162 - TL hoi thao khoa hoc ve dong chi pham huu lau(1906-1959)
P. 162
159
Chu Trinh, anh LAu bdn tinh cung hai anh Tu Y, Luu Kim Phong vd m6t sd anh
em thanh ni0n nhiQt huytlt kh6c d6 c6 k6 ho4ch t6 chirc hudng ting.
R6i m6t sang tinh suong trong ngdy chfi nhflt, tpi Cao Ldnh mQt bu6i chq
vua duoc nh6m, dudi sU di6u khi6n cta anh LAu, mQt cuQc mit tinh l6n dugc t6
chric t4i nhi ldng chq d6 truy diQu vi tri dn cu Phan Chu Trinh. Ngay trudc nhi
l6ng chg ban t6 chirc 16 c6 treo mQt t6m ly dem ghi hdng chir: "Anh hung trd khi
hung bAt tti" nghia li "ngudi anh hirng ch6t nhung khi ti6t ngudi anh hung
khdng chet". Th6ng qua 16 truy diQu trang trgng, ban td chric mit tinh di6n thuy6t
. I ' ,. i t^
^
tuyen truy€n v4n dQng dugc nhi€u thanh ni6n, cdc tdng lcrp nhdn ddn vd mQt s6
cdng nhdn, gi6o chirc ki5 cd giadinh binh lfnh tham gia, ddng tinh thuong ti6c tri
dn Nguoi anh hing vi nudc-Phan Chu Trinh.
Sau cu6c mit tinh vd 15 truy diQu, dudi su diAu khi€n cria anh LAu, ban t6
chfc dE thu thpp dugc hdng ngdn chir kj ct6ng long ki6n nghi doi 6n x6 cp Phan
BQi Ch6u. CuQc mft tinh kdt thric giinh thing loi to ldn trudc su trio ddng ph6n
khoi cua anh LAu cung ban tO chric vd b4n bd, ldm nfc ldng ci hdng trdm ngucri
du. C6c t6 chuc "Tuong t6 6i hrru" do anh LAu s6ng lpp vd lSnh dao cfrng tir d6y
ph6t tri6n manh tu Hda An lan rQng ra cbc xd M! Trd, TAn Thuan D6ng, T6n
Thu{n T6y rdi cA virng Cao Ldnh... dA l6i cr6n, thu hrit manh mE vd d6ng dio s6
thanh ni€n, hgc sinh l6n tu6ivdo td chric niry.
Bing tinh thAn t6n tuy, tinh cAri, dpo dfc vd nhirng ho4t dQng s6i n6i;
Dac bi€t ld giinh nhirng thing lqi li6n titip tu ndm I920 - 1927 c.ua anh LAu n6n
c6ch m4ng dd tim dtln anh nhu ld mQt t6t y6u. Kho6ng thring 9/1928, anh Ph4m
Hiru LAu dugc k6t nap vio t6 chftc Thanh ni€n C6ch m?ng D6ng Chf Hgi. fC tt
ddy anh Ph4m Hiru Liu dE tr6 thdnh ctdng chi, li ngudi cria c6ch ffi?trg, "tiQm
crip t6c" cria ddng chi Phpm Hiru LAu tir d6y cfrng tr& thdnh dia di+5m, ccr quan bi
mflt cria Hdi. Cfrng chinh tt noi ddy, th6ng niy Cdch mAng da gifp dd, tao co
hQi l6n d6 anh thanh ni6n dAy nhiQt huyiSt Ph4m Hiru LAu dugc ph6n d6u, c6ng
hi6n, truOng thdnh nhiAu hon nira,
Kinh thaa todn thd qili v! quan khdch,
QuC hucrng, gid dinh vi thdi ni€n thitiu ld diAu khdng th6 kh6ng c6 dOi vdi
:.
m6i ngudi chring ta. Song trong pham vi tham lu{n niy chi xin tl6 cap il0n b6i
c6nh cu th6 cria qu6 huong, gia dinh gin li6n vdi thdi ni6n thi6u cria anh thanh
niOn Ph4m Hou LAu. Vi nhu da trinh bdy o tr6n, cd th6 rfit ra kiit lupn d6 li:
chinh su t6c tlQng dgp de, m4nh m€ cria truyAn thting qu6 huong... ctrng vdi sg
t6c dQng cria hoirn c6nh gia dinh xu6t th6n, sU quan tdm, chdm lo d4y gi6 cria gia
dinh ld ngudn lpc to ldn xirc t6c m4nh me con ngudi. O hai di6m niy Ph4m Htu
LAu ct6u dusc d6n nh4n kip thoi dAy dfr. Song ph6i ching di6u <tic biEt aOi vOi
thoi ni€n thi6u cira anh LAu ld o ch5 mdi o tuOi t3 anh da phAi ldm chri nhdn
