Page 19 - TL hoi thao khoa hoc ve dong chi pham huu lau(1906-1959)

t7

'P
Mgt s5 ho4t tlQng
vir tl6ng g6p cfra tl6ng chi Phqm Hiru LAu
trong thcri gian ln Uy vi6n BCH Trung uong l6m thcri

Eing CQng sin ViQt Nam nim 1930

TS. Trdn Trgng Tho
?Rqi,qs raH ruCHg&H CU q, s - Vi€n Lich s* Ddng
AeuB'g"N T${s}{G g,$ca{ $#
-*****@t
Trong cuQc doi ho4t dQng cdch mang tuy ngdn ngui nhfrng v6 cung oanh
IiQt cua minh, dn d b6t k! .oJlg vi ndro, ddng chi Pham Hfu LAu cflng lu6n
ph6n dAu vd c6ng hitin h6t minh eho su nghiQp e6eh m4ng rri vang cria DAng vd
nhdn dAn ta, trong d6 nhfrng d6ng gop cfia ddng chf tr6n cuong vi ld Ph6 Bi thu
rdi. Bi thu Xri uy Nam BQ nhirng nhm 1954 - 1959 la v6 cung to. l6n, da g6p
phAn quan trong vdo viQc ho4ch dinh duong tOi tfrang chi6n chdng M!, criu
nudc cira DAng ta o mir5n Nam.

, D6ng chi Ph4m Hiiu LAu, bi danh Tu LQ, sinh ndm 1906 tai ling Hod An,
t6ng An finl, eu0n Cao LEnh, tinh Sa. Ddc (nay ld phuong 4, thinh phQ Ca9
Ldnh, tinh Edng Th6p). Ngay tu nho d6ng chi dd to 16 ld. mQt nguoi c6 t6 ch6t
th.6ng minh, ham hgc h6i. KCt qu6 nhfing n[m ddu ti6n cap s6ch tdi trudng cta
ddng chi lu6n dat k€t qui cao, dugc thdy cd vd ban be khen nggi. Nhung do gia
dinh nghdo kh6, cha m6t sdm, nim 13 tu6i d6ng chi ph6i nghi hgc d6 lao ctQng
,.t t , .).
ki6m sdng, c6 ti6n gifip m9 nu6i d4y hai em.
Tuy kh6ng dugc ti6p tpc theo hoc, nhung do dugc sinh ra tr€n minh Ddng
Thdp dAt gidu truy6n thdng y6u nudc vd ddu tranh c6ch mpng, cQng vdi f chi

cam thir gi{c s6u sic, chirng thanh ni6n tr6 Pham H[u LAu dE sdm c6 y th&c
tham gia c6c ho4t dQng d6u tranh y0u nu6c b6t chAp sg ddn,6p cta kE thu. Th6ng
8 n6m 1926, d6ng chf ctng mQt sd bpn tr6 kh6c tham gia t6 chfc 16 truy cligu cq
Phan Chdu Trinh cr chg Cao L6nh. Ddy ld mQt hinh dQng dfrng c6m, md dAu mQt
trang sri dAu tranh kh6ng mQt m6i cfia diing chi Phpm Hiru LAu.

Th6ng 6 nf,m lg25,l6nh tu Nguy6n 6i QuOc sau bao nlm bdn ba tim
duong criu nudc d6 tro ve quang ChAu (Trung QuOc), thdnh l$p tO chtc Vi6t
Nam Thanh ni€n cilch m4ng d6ng chi hQi {nay ggi la Hqi ViQt Nam c6ch mqng
thanh ni€n), thi d€n thring 9 n[m 1928, ddng chi Ph4m H[u Liu dugc k€t n4p
. .l
vdo td chfc niy. Vdi n6ng lpc cta minh, d6ng chi dd dugc bdu ldm t6 truong.
Tr6n cuong.vi ld t6 trudng, Ph4m. FIfru LAu lu6n h6t minh vi c6ng v.iQc, vi qua
c6ng.viQc din khing dinh duqc khA ndng l6nh d4o c5ch mang cria d6ng chi. Tu
do d6n thring 10 nIm 1929, d.one chf dugc kOt npp vdo An Nam CQng sin Eing
vd dugc d€ cri.vdo Ban Chdp hdnh l6m thoi Trung {*g An Nam CQng sin
EAng. Trung tuin thdng 2 ndm 1930, d6ng chi duoc d€ c* vdo Ban Ch6p hdnh
Trung ucrng lAm thoi DAng CQng sAn ViQt Nam. Gifra ndm 1930, ddng chf di dW
I{Qi nghi Ban ChAp hdnh Trung uong DAng lan thf nhdt o Huong CAng. Nhung