Page 80 - TL hoi thao khoa hoc ve dong chi pham huu lau(1906-1959)

71

trinh ho4t dong c6ch mang, ddng chi Ph4m Hiiu Liu da trai qua nhiAu cuong vi

c6ng t6c, ttmg giir nhidu trgng tr6ch quan trgng trong Ding n6i chung vi tinh Sa
D6c n6i ri6ng. Ddng chi da c6 nhiing c6ng hi6n l6n d6i vdi phong trdo c6ch
m?ng Viqt Nam, d4c biet dOi v6i Sa Ddc tu tru6c khi c6 D.urg cho t6i hic hy
sinh vho cu$i n6m ',959. Hon 30 nim ho4t dQng lien tgc, tl6ng chi Pham Hfiu
LAu lu6n lu6n dem hi5t tinh thAn, nghi lgc, tri tuQ ctia minh c6ng hi6n cho sW
nghiQp c6ch mang vd d6 Ae tai tAm guong s6ng cho m6i chirng ta noi theo vA hgc
tap. Trong khu6n kh6 bei vi6t ndy, titc gih xin dugc lirm s6ng t6 th€m ilgg
.Ong lao dong gop cua d6ng chi d6i v6i phong trdo c6ch mAng Sa Ddc budi ddu
cdnlrong trirng nudc giai doan dAu ti€n gdy dUng co s&, xAy dgng phong triro
-
diy nhirng cam go vd thu thrlch nghiQt ngd.
Ddng chi Pham Hiru LAu, bi danh ld Tu LQ, sinh nlm 1906, tpi ldng Hda
An, rdnga"n finn. qufln Cao Ldnh, tinh Sa Eec (nay id phuong 4, thenh phd Cao
Ldnh, tinh D6ng ThAp). Sinh truong trong.mQt gia dinh n6ng ddn nghdo.yOu
nudc vd tr€n qu€ huong gidu truy6n th6ng d6u tranh c6ch m4ng. Thucv nh6, d6ng
chi hgc r6t gibi, nhrmg nhir nghdo, cha scrm mdt, n€n bu6c phAi nghi hgc, ldm
fIiC- tOng itt q ton] nOitoc) vd nudi c6c em [n hqc. M6i trudng s6ng
"niar-"gna
n6 lQ, cuc kh6, khic nghiCt vd nhirng t6m guong hy sinh vi qu€ huong ddt nudc
dd som thric tinh ldng y6u nudc, s6m t6i luyQn n6n b6n linh chinh tri viing ving,

y chi ki€n cuong bAt knu6t trudc mgi kh6 khdn gian kh6. cira ddn.g :hj P.hil
ifru lAr. Chinh hodn canh sdng bi 6p bric, dd n6n cung Ydi lll"q t6 chdt chinh
trl hon ngudi li m6nh d6t tuoi t6t cho c6ch m4ng gieo mAm dOi vdi nguli thanh
ni6n y6u-nudc Ph4m Hfru LAu, aC ttr d6, anh sdm gi6c ngQ chinh tr!, tich cuc
tham gia vd tr0 thinh mQt trong nhirng trr,r cQt l6nh d4o phong trdo ddu tranh cia
quAn innng nhdn din trong su6t thdi gian ti 1926 d€n 1931 d tinh Sa E6c.

Tt ndm 17 tu6i, d6ng chi dd cirng vdi mQt sO bpn bd c6 tu tuOng ti6n bQ
g6p ti€n lap mQt tiQm thu6i chira bQnh cho ngudi nghdo, td chric hQi lqp nhe
[irip aO nhfrng ngudi leo don kh6 khdn. V6i viec ldm nghTa cri. niy, Ph4m Hfru
iAu atrq. bn"cof h6t sric nggi khen, quy. m6n, diing thoi, ddng chi dga vdo
nhfing tO chirc hqp ph6p d6 d6 tuy€n truyAn gi6c ngQ, khoi d6y ldng y€u nudc

cria bd con nh6n d6n.
Trong nhirng nlm I g25 - 1926, hda chung v6i khi th€ dau ffanh c6ch
m?ng cria cd nudc-ddi thgc ddn Phdp 6n xii cq Phan B0 Chdu, d6 tang cp Phan
Chu Trinh, phong trdo y6u nudcc&a nh6n ddn Sa D6c ph6t tri6n tuong i16i mpnh
mE v6i c6c hinh thtic nhu: mit tinh, ky ki€n nghi, rii truy6n don, ddn 6p,phich
khip c6c ditim cdng cQng, trudng hqc... ti€u biCu le hgc sinh c6c trudng ti€u hgc
Sa b6c, Cao Ldnh,Cai TAu Thuqng, C6i Tdu Ha. Nhay b6n.tru6c tinh hinh
chinh tr!, trung tuAn th6ng 8 ndm 1926, tai chg Cao Ldnh, qua td chric v4n dQng
vd dudi sU lanh dao cfrat6ng chi Phpm Hiru LAu cirng mQt s6 thanh ni€n yOu
nudc kh6c, cuQc 16 truy diQu sa.u d6 h 16 thq tanq cr; PhlChu.Trinh vdi tdm ly
den "anh hi.tng, t*, khf hilng bdt il|.' ctra c6c giai cdp vd tdng l6p Cao Ldnh dd
gidnh dugc th-8ng lgi, g6y ?*q. tii5ng vang ua anh h,rrng chinh tri lon, chalg
nt fng trong pham vi qu4n Cao LEnh md cdn lan rQng ra toin tinh Sa Ddc. SO