Page 57 - TL hoi thao khoa hoc ve dong chi pham huu lau(1906-1959)

55

ph6i dodn cria Uy ban Hhnh chinh Nam 86, do d6ng chi Tuong DAn BAo d6n
dAu mQt dodn tdu ra C6n Dio d6n hon 2.000 ngudi con trung hi€u cria T6 qudc

tro v€ dAt IiAn, trong do co ddng chf Pham Hfiu LAu.
Hai lAn bi dich bit, trei qua hon 4 nghin ngdy bl giam giF o Hod Ld,
Kh6m Ldn vd C6n Dio, Pham Hiru LAu da chiu dgng sr,r khring UO Oa man cia
clti qu6c. nhrmg d6ng chi vdn giir virng khi titit crla ngucri cQng sin. Lirc bi bit,
dOng chi dI kh6n kh6o thri ti€u tdi liQu, khdng tiOt l0 bi mat cria DAng.
Hon l0 ndm (1931-1936 vi i940-i945) bi giam gifr tai C6n Dio "d!a
.+^--
'
t
t
;.
,
--
--r-^ ^l--,.^
nguc c[ra trdn gian"l phdi chiu nhftng ddn tra tAn, d6nh dpp cua chria ngpc, d6ng
-
.f,i aa cDng c6c chi6n si ciich .3rg bi6n nhA tu thhnh trudng hgc, noi rdn luy6n,
rhu rh6ch kh6 khdn gian kh6. E6ng chi ra suc hgc chinh chinh tri, vdn ho6, ngo4i
ngir vd cd nghiQp uq, Uao chf. O irong tu, Ph4m Hiru LAu thuong duoe ehi b0
Ding phAn c6ng ldm Trucvng ban,trpt tg: nim con sO t, nh6n d6n vd di, gif tei
chinh cua Edng, lo c6i thign doi sdng cho anh em.
. KhoAng ndm 1934, t4i Cdn DAo co hai c.o quan ng9n ludn bi m-4t, td b6o
"Y ki6n chung" cria tir nhAn chinh trl o trai khd sai vd to b6o "Ti6n l€n" cta tit
nhAn chfnh trigiam o khu cAm c6, ph6t luu. Ph4m Htiu LAu ldm li€n lqc chuyiSn
b6o tir Banh II sang Banh I mQt c6ch th{n trang vd kin d6o, hodn todn "bit mdt"
dugc bgn gidm thi. Trong hoin cinh tr1 day r6t co kh[n, cl6ng chi dE thu nhdt
tung c6i kim, sgi chi, tu mqn vAi nh6 d6 khdu vri l4i. nhirng qYl 6o :lu. c6c anh
em, hodc ng6i sudt d€m dAm b6p cho c6c d6ng chf 6m ndng. D6ng chi lu6n gdn
gfri, diu dit c6c ddng chi tr6, gdy cho h9 long tin vfrng chic o sg l5nh d4o cria
b4n*.Anh em trong tu r6t k(nh trong d6ng chi vd thuong gAi.y61-ciii t€n triu
m0n "me hi6n", "chi Tu L6". Nim 1935, trong tir nggc, d6ng chi dE c6 mQt sg
ti€n tri chinh x6c: "Cirng lAm ld muoi ndm nfra c6ch m4ng se thdnh cdng".
Ndm 1941, t4i Cdn D6o, khi d d Banh III c6 mQt s6 tir Khome dE tham gia
c6c phong trdo ch6ng Ph6p cta su sii Phn6mp6nh (Campuchia), Ph4m Hiru LAu
t e :,
cirng ciic d6ng ch( trong chi bQ Eing de girip dd anh em ttr Khome. Cdc dOng
cni nfrb anh em day titing Khome vi d4y anh em ti6ng Viet. Mec dtr phong tgc
t4p qu6n vi trinh clQ gi6c ngQ c6 khilc nhau, nhfrng nguoi tu Khome d€u c6 cim
tinh vdi nhirng nguoi cQng sAn Vi€t Nam. Trong cuQc kh6ng chi6n ch6ng Phdp,
P6tsudn (Patchoeun) dugc cri ldm Chri tich Uy ban d6n tQc giii ph6ng ngudi
Khome. Sau ndy ldm viqc cho Xihanirc, 6ng vdn gitr mOi thign cim v6i c6ch
m?ng Viet Nu*. Edy cfrng ld mQt trong nhirng ly do khi Pham Hftu Lflu vd c6c
ddng chi trong Xy uy Nam BO phAi roi co quan Xri ui' sang Phn6mp€nh (1956-
1959) giR rdt nhi€u thu6n lqi.
'Ddng
chi Pharn HOu LAu, Uy vi6n Ban Ch6p hinh Trung uong l6m thqi
DAng CQng sAn ViQt Nam dfr c6 nhidu cdng hi€n cho sg nghiQp c6ch rnang cria
dan tQc. Cugc doi vi sU nghiQp cria d6ng chi li tArn guong s6ng cria chu nghia
anh hirng c6ch m4ng.