Page 61 - TL hoi thao khoa hoc ve dong chi pham huu lau(1906-1959)

59

Phqm Hiiu LAu,
23 tudi, tling vi6n,
24 tu6i, ui'viGn Trung uong Eing,
2 IAn tir Cdn Dio.

Nguydn Vdn Khoan
HOi khoa hqc Lich sit Vi€t Nam
D6ng Th6p Id mgt vung dAt "do phu sa s6ng TiAn b6i dip, thap din tu bic

*rOng nu*] tu dOng sang tdi, dAt phen chi6m 4i,8oh, dAt,phu sachi6m 34,5o/o
diQn tich, cu din lail n6Ig nghiep:'lira, khoai, d{u tuong"(42). Giao thdng D6ng
Th6p thu4n lgi, lhgiao di6m cia qu5c l0 8, tinh lo 30, 28,23,37,45...cingv6i
duong thuy rr6n sdig Tien vd mQt phin song Hflu, co lhe i6i ?dn* lhap l1.m0t
,ung d6t ':trung r6m" cta dAng b?ng sdng Cuu Long, ban bd l6ng gi6ng vdi An
Giang, CAn Thcy, Vinh Lgng, TiAn Giang, Long An vi nuoc b3n Carnpuchia.
DOng Th6p cflng ld noi "dit ldnh, chim dflu hQi tp nhdn tAi cria ngudi Kinh, Hoa,
Kho Me, Chim, ThAi.

Tung ki€n cuong lao dQng ch6ng thiOn tai, thri dtr vd gi{c thr), nh6n ddn
c6c d6n tQc EOng Th6 da anhtfrrg ki6n t4o l€n qu€ huo(rg vdi bao mii h6i,
xuong mriu. Di6u d6 gi6i thich cho cdu hoi vi sao khi thuc ddn Ph6p d{t chdn l6n
dAt nay da bi ph6n img dfi dQi tu phia nhdn d6n dla phuong cfrng nhu cA Nam

Kj,s6u tinh.
Tu th6ng 5 n[m 1861, D6ng Th6p lA noi dring chin cria V6. Duy Ducrng
t+:) H0 Ducmg) tung li€n qudn vdi Tru<vng E!nh, chi6n th[ng vang dQi
1Thi6n
trong vung t4i ctic trdn, My Trh, Cao Ldnh, Cai Lpy..'
Than phr,r Nguyan T6t Thinh (sau ndy li Nguy6n Ai Qu6c, UO Cni Minh).
Cu Nguyan Sinh Sic (i 562-1929) di chgn Cao LInh, DOng Th6p vira "b6c
thu6c'i ciru ddn vria tim c6ch li€n lpc vdi nhirng ngudi y6u nudc trong,vung..'
Trong cuQc d6u tranh gi6i phong ddn tQc, chdng thgc ddn Ph6p, d€ qu6c My.'.
OOn[Th6p v6i Ddng inap Mudi "dgp nh6t b6ng sen".dd li€n tgc di theo c6ch
manE, di tireo cu H6l ngudi c6 mQt c6i "t6n dqp nhAt".
"or,
vung d6t oong Th6p d6 sinh ra nhi6u nguni con y€u quy, hitin d6ng c6
cuQc doi vi nudc vi d-6n - tiong d6 c6 Ph4m Hiru LAu (vdn cdn it nguoi biiit d6n
vd cdn bao nhi6u chii5n sI kh6c nfia).

Theo nhiau ngu6n tu liQu, Pham Htu Lau sinh ra vio n6m Binh Ngq -
n6m con nEUa 1906 - vi mAt ndm Ky Hqi 1959, qu€ xI Hoir An, huyQn Cao
L6nh, tinh Sa Edc, Ong c6 nhiAu t6n bi mdt, trong d6.c6 mQt t6n c6ch mpng ld
"L0". Sdng trong phong triro.y€u nudc dia phuong vdi ngh6 thg scrn vi hot t6c,
anh thanh ni$n Pham Hiru Liu co di€u kiQn th6u hi6u tinh hinh cria nhdn ddn".

o' Ti, dicn B6ch Khoa ViQt Nam. tip l, 1995. tlang 876
,, VO Ory Ouong (... 1865), gioi v6, giAu c6 thuong hay giirp ao aOng biro. c6 tdi ndm mQt.ltic 5 quri t4 sit, ndn
con duo-c goi ln Ngn Linh Thi€n fl6 Duong. f-a Uan ciri6n O6u cira Truqng Dinh. mAt t4i D6ng Th6p Mudi