Page 252 - Bo suu tap bai viet cua Bi thu Tinh uy tinh Đong Thap

THƢ VIỆN TỈNH ĐỒNG THÁP

CÂU CHUYỆN “NƢỚC NÔI”

Đây là bài thứ tƣ trong loạt bài nói về 4 yếu tố cần thiết để làm nông nghiệp
xứ mình từ xƣa tới giờ, đó là: nƣớc nôi, phân phƣớng, cần cù, giống má. Mà nói
đến chữ “nƣớc” chợt liên tƣởng tới mấy chữ “nƣớc nhà”, “nƣớc non”. Hổng biết có

phải tầm quan trọng không mà chữ “nƣớc” luôn đi trƣớc những ý niệm nhƣ vậy.
Làm nông dù là trồng trọt hay là chăn nuôi không thể không cần tới nƣớc dù là
nƣớc mƣa từ trên trời, nƣớc mặt trong sông rạch hay nƣớc ngầm dƣới đất.

Lần theo lịch sử thì chuyện “nƣớc nôi” còn sâu xa hơn nhiều. Từ hơn mƣời

ngàn năm trƣớc, Việt Nam đã là một trong những cái nôi của “nền văn minh lúa
nƣớc”. Và văn minh lúa nƣớc không chỉ phục vụ cho trồng trọt, sinh hoạt mà còn
là điều kiện hình thành các làng xã. Vậy là câu chuyện “nƣớc nôi” đâu phải chỉ là
hữu hình, là tƣới tiêu mà còn là văn hoá, là cả một nền văn minh của một cộng

đồng dân cƣ, của cả một dân tộc. Xứ mình là xứ sông nƣớc nên ai ai cũng đều cảm
nhận đƣợc hàng ngày thì có nƣớc lớn nƣớc ròng, hàng tháng thì có nƣớc rong nƣớc
kém, hàng năm có mùa nƣớc mùa khô. Quy luật thiên nhiên bao đời là vậy, là điều
kiện để trồng cây này, nuôi con kia. Trời nắng thì tốt dƣa, trời mƣa thì tốt lúa. Khô
hạn thì mong trời mƣa, ngập úng thì mong nƣớc mau rút. Khi thì bơm nƣớc vào,
khi lại vội vã tháo nƣớc ra.

Công cuộc chinh phục Đồng Tháp Mƣời trải dài ba mƣơi năm chính là con
ngƣời đào kênh múc mƣơng để đƣa dòng nƣớc ngọt vào nội đồng tháo chua rửa
phèn, để mà làm lúa ở những nơi tƣởng chừng nhƣ không thể làm đƣợc.

Rồi từ làm một vụ, sau tăng lên hai vụ, cho đến khép kín đê bao để mỗi

năm làm đƣợc ba vụ nhờ chủ động tƣới tiêu, ứng phó với lũ tràn đồng. Những hạt
lúa trĩu bông, những vụ mùa thắng lớn. Năng suất tăng lên, sản lƣợng bội thu.
Ngƣời ngƣời đều vui, nhà nhà đều mừng. Nông dân thì hả hê, chính quyền thì phấn
khích.

Cho đến một ngày, đúng nhƣ các nhà khoa học cảnh báo, đất đai suy kiệt
chất dinh dƣỡng do không đón đƣợc dòng nƣớc phù sa nhƣ trƣớc giờ. Vậy là phải
dùng nhiều phân thuốc bù vào để đảm bảo năng suất, sản lƣợng. Chi phí đầu vào
lại tăng lên, đƣợc giá thì còn vui nhƣng giá thấp tính tới tính lui thì không thấy lợi
nhuận là bao, thậm chí trắng tay nếu đê vỡ nƣớc tràn, thu hoạch chạy lũ không kịp.

Vậy mà đâu có hết khổ vì chuyện nƣớc nôi. Trong từng ô bao thì chỗ lung,
chỗ gò, nên chỗ này thì trồng lúa, chỗ kia lại làm vƣờn, cùng một thời điểm ngƣời
thì cần nƣớc, ngƣời lại sợ ngập. Vậy là xung đột với nhau. Trăm năm trƣớc, ngàn
năm trƣớc, nhờ nguồn nƣớc mà con ngƣời cấu kết với nhau thành cộng đồng làng
xã, thôn xóm; ngày nay lại vì nguồn nƣớc mà bà con mình lại xung đột với nhau,

BỘ SƢU TẬP BÀI VIẾT CỦA BÍ THƢ TỈNH ỦY ĐỒNG THÁP, NHIỆM KỲ 2015 - 2020 || 67