Page 9 - nguoi anh hung chan dat

10 T rú c Phương

Những người phụ nữ chân yếu, tay mềm chuyên sống với nghề làm bột,
làm bánh, không dang nắng, dầm mưa, lâu ngày nổi tiếng xinh đẹp. Từ đó
dân gian truyền tụng với nhau rằng: “Giồng nào cao bằng giồng Sa Đéc;
Gái nào đẹp bằng gái Nha Mân” là vậy.
Mấy đời vua Nguyễn qua đi.

Rồi thực dân Pháp tấn công Đà Nẵng. 17 tháng 2 năm 1859, thực
dân Pháp chiếm Sài Gòn. Công cuộc khẩn hoang trì trệ. Một bộ phận lưu
dân theo các thủ lĩnh nghĩa quân, số xiêu lạc, rời bỏ nơi khai khẩn trước
đó tìm đến nơi khác khẩn hoang sinh sống. Pháp chiếm Gia Định thành
lần hai - 1861. Năm 1862 mất ba tỉnh miền Đông. Năm 1867 mất ba tỉnh
miền Tây. Miền Nam rơi vào tay thực dân Pháp với nền cai trị bạo tàn.

Các cuộc kháng chiến anh hùng của Trương Công Định, Thủ Khoa
Huân, Thiên Hộ Vương, Nguyễn Trung Trực, nghĩa sĩ Cẩn Vương... dần
dần bị dập tắt sau khi gây cho giặc xâm lăng nhiều khó khăn, thiệt hại.
Một bầu trời u ám phủ lên đất nước Việt Nam và Lục Tinh Nam Kỳ.
Từ đó thôn làng phân rã. Đất khai khẩn ngày nào lại hóa hoang.
Những di dân và lưu dân trôi nổi đó đây tìm phương sinh sống. Người
tới sau khai khẩn tiếp khu đất, thửa vườn của người đi trước để lại. Trời
mây nghiêng nắng đổ mưa lên phận con người. Lau nước mắt, lưu dân lại
dầm thân khai khẩn.
Những lão nông đinh vẫn truyền tụng nhau những câu chuyện vể
cọp ba giò, về loài cá sấu đầy dẫy trên các vàm sông, về rắn hổ mây giăng
mình ngang mương tát nước và những bãi xương người tan chìm trong
đất. Chiếc khăn rằn người lưu dân đội đầu là thứ vũ khí lợi hại để chống
trả lại loài rắn hổ mây như mãnh thú đuổi người...

Mồ hôi cháy trên đẩu ngọn cỏ. Nắng bỏng da người. Mưa tối mày
tắt mặt. Tiếng gọi nhau dài thành những xa xăm trầm mặc, u buồn. Bao
cuộc đời, bao thế hệ liền nhau, trên đồng cạn dưới đồng sâu, phận người
úp mặt. Chồng vợ thương nhau nệ gì chăn chiếu, cỏ rơm khuya sớm ấm
thân người...
Và Sa Đéc, Lai Vung, Lấp Vò, Cái Tàu Thượng, Cái Tàu Hạ, những
dãy cù lao dọc sông Hậu, sông Tiền, đến cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 vẫn
tiếp tục được hàng vạn lưu dân tụ vể khai phá và ổn định dân tình sản
xuất, canh nông, dần hổi thịnh lạc.