Page 170 - tap 2 phan 1

lạ. Đặc biệt là khi tiếp xúc với những gia đình thân quen, có một
điều đã gây ấn tượng mạnh trong suy nghĩ của tôi: tại một địa
phương xa xôi như Cao Lãnh cũng chẳng khác gì Sài Gòn, bằng

sức mạnh quân sự, tiền của, và những âm mưu thâm độc, kẻ thù
đã gây ra một sự xáo trộn tận gốc rễ trên bình diện xã hội. Từ chỗ
muôn người như một đều cùng một ý chí bảo vệ nền độc lập dân
tộc và sự toàn vẹn lãnh thổ đã phải qua gần một trăm năm đấu
tranh mới giành lại được bằng cuộc cách mạng tháng Tám năm

1945, thì một bộ phận không ít người, dù tự nguyện hay không
tự nguyện, đã đứng về phía đế quốc xâm lược chống lại ý nguyện
độc lập dân tộc và thống nhất đất nước mà cả dân tộc từng ngàn
đời tha thiết. Không chỉ trên phạm vi toàn xã hội, sự chia rẽ, thù
địch cũng đã hiện hữu ngay trong từng gia đình, đa số đều có

người ở bên này và cũng có người ở phía bên kia; rồi hệ lụy của
nó cũng đâu chỉ là trong những ngày tháng trước mắt! Ví dụ như
gia đình chú Năm Phục, chú có người con thứ ba là anh Ba Sanh
từng tham gia kháng chiến chống Pháp và người con thứ tư là

anh Tư Nha, bộ đội tập kết từ miền Bắc trở về; nhưng đứa con kế
tên Phải sau này lại là lính hải quân và hai người con rể thì một
người là đại úy và một người là thiếu tá trong quân đội Việt Nam
Cộng hòa. Cũng thế, gia đình tôi có ba anh em đi theo cách mạng
từ những ngày đầu tiên, nhưng sau này thì một đứa em và một số
đứa cháu lại ở phía bên kia. Rồi cũng có sự khác biệt khi đoàn tụ

gia đình sau ngày giải phóng, có nhà thì sum họp vui vầy vì được
gặp lại nhau, nhưng cũng có nhà thì người từ hai phía lại không
thèm nhìn mặt nhau và khi nói chuyện thì đốp chát với nhau từng
câu một, còn gì là ý nghĩa của ngày đoàn tụ?

Vì gia đình chúng tôi và gia đình chú thím Năm Phục vốn
là “đạo hữu” với nhau khi xưa cho nên khi gặp lại tôi chú thím

hết sức vui mừng và quý mến tôi, kể cả hai đứa con gái và chồng

424 Nguyễn Long Trảo